Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? Şartları ve Boşanma Protokolü
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşmaları hâlinde daha kısa sürede sonuçlanabilen bir boşanma yoludur. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartları, dava süreci, görevli ve yetkili mahkeme, duruşmaya katılım ve anlaşmalı boşanma protokolünde dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmaktadır.
Eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda ortak iradeye sahip olmaları ve boşanmanın hukuki sonuçları üzerinde anlaşmaları hâlinde anlaşmalı boşanma davası gündeme gelebilir. Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen bu boşanma türü, gerekli şartların sağlanması hâlinde çekişmeli boşanmaya göre daha kısa ve daha az ihtilaflı bir süreç sunabilir.
Ancak yalnızca eşlerin boşanmak istemesi yeterli değildir. Evliliğin süresi, tarafların duruşmadaki iradeleri ve anlaşmalı boşanma protokolünün içeriği davanın sonucu açısından önem taşır. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, davanın nasıl açıldığını, protokolde bulunması gereken hususları ve süreçte dikkat edilmesi gereken noktaları inceleyeceğiz.
Evlilik birliğini sona erdirmek isteyen eşlerin boşanmanın sonuçları konusunda anlaşmaları hâlinde anlaşmalı boşanma davası, çekişmeli boşanmaya kıyasla daha kısa sürede sonuçlanabilen bir hukuki yoldur.
Ancak eşlerin yalnızca boşanmak konusunda anlaşmaları yeterli değildir. Anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için kanunda öngörülen şartların bulunması ve özellikle anlaşmalı boşanma protokolünün hukuka uygun şekilde hazırlanması gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir.
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılabilir.
Ancak hâkimin boşanmaya karar verebilmesi için eşleri bizzat dinlemesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda yapılan düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için temel olarak şu şartların bulunması gerekir:
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
Eşler birlikte dava açmalı veya eşlerden birinin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
Tarafların boşanma iradeleri serbest olmalıdır.
Eşler duruşmada hâkim tarafından bizzat dinlenmelidir.
Boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemeler üzerinde anlaşılmalıdır.
Hâkim yapılan düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde bulundurarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın sonuçları hakkındaki iradelerini ortaya koyan en önemli belgelerden biridir.
Protokolde somut olayın özelliklerine göre özellikle nafaka, maddi ve manevi tazminat, müşterek çocukların velayeti, çocuklarla kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi konular açık şekilde düzenlenmelidir.
Tarafların mal paylaşımı, ziynet eşyaları, ev eşyaları veya birbirlerinden olan diğer talepleri konusunda da düzenleme yapmak istemeleri mümkündür. Ancak bu hükümlerin ileride yeni uyuşmazlıklar doğurmaması için açık ve hukuken doğru şekilde kaleme alınması önem taşır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nerede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Yetki bakımından ise Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davaları, çekişmeli boşanma davalarına göre genellikle daha kısa sürede sonuçlanır. Bununla birlikte kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Mahkemenin iş yoğunluğu, duruşma günü, tarafların duruşmaya katılımı ve protokolde eksiklik bulunup bulunmaması süreci etkileyebilir.
Ayrıca mahkemenin boşanma kararı vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir. Boşanmanın hukuken kesinleşmesi için kararın kesinleşme sürecinin de tamamlanması gerekir.
Tarafların Duruşmaya Katılması Gerekir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafların iradelerini bizzat dinlemesi kanuni şartlardan biridir.
Bu nedenle yalnızca avukatın duruşmaya katılması, anlaşmalı boşanma kararı verilmesi açısından kural olarak yeterli değildir. Hâkim, tarafların boşanmak isteyip istemediklerini ve protokoldeki düzenlemeleri özgür iradeleriyle kabul edip etmediklerini değerlendirir.
Anlaşmalı Boşanmada Avukat Zorunlu mudur?
Anlaşmalı boşanma davasının avukat aracılığıyla açılması zorunlu değildir. Taraflar davalarını kendileri de takip edebilir.
Bununla birlikte protokolde kullanılan ifadeler boşanma sonrasında nafaka, tazminat, velayet, malvarlığı ve diğer haklar bakımından önemli sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle özellikle protokol hazırlanırken hukuki destek alınması, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir.
Somut olayın özellikleri, genel hukuki değerlendirmeden farklı bir sonuç doğurabilir.
Sonuç
Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşması hâlinde sürecin daha kısa ve daha az ihtilaflı şekilde yürütülmesini sağlayabilir.
Ancak her boşanma dosyasının koşulları farklıdır. Özellikle anlaşmalı boşanma protokolünün içeriği, tarafların boşanma sonrasındaki hak ve yükümlülüklerini doğrudan etkileyebileceğinden dikkatle hazırlanmalıdır.