Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır? Sebepleri, Süreci ve Deliller
Çekişmeli boşanma davası; eşlerin boşanma veya velayet, nafaka ve tazminat gibi sonuçlarda anlaşamaması hâlinde gündeme gelir. Bu yazıda çekişmeli boşanma davasının nasıl açıldığı, boşanma sebepleri, kullanılabilecek deliller, görevli ve yetkili mahkeme ile velayet, nafaka ve tazminat taleplerinde dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmaktadır.
Evlilik birliğinin sona erdirilmesi konusunda eşlerin anlaşamaması veya eşlerden birinin boşanmak istemesine rağmen diğer eşin boşanmayı kabul etmemesi durumunda çekişmeli boşanma davası gündeme gelebilir.
Bununla birlikte tarafların boşanmayı istemeleri, davanın mutlaka anlaşmalı boşanma olarak yürütüleceği anlamına gelmez. Velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat gibi boşanmanın sonuçlarından herhangi biri üzerinde anlaşmazlık bulunması da davanın çekişmeli şekilde görülmesine neden olabilir.
Çekişmeli boşanma davalarında ileri sürülen vakaların ve bunların dayandığı delillerin doğru şekilde ortaya konulması, davanın sonucu açısından büyük önem taşır.
Hukuki Çerçeve
Boşanma sebepleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 161 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Kanunda zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı gibi özel boşanma sebeplerinin yanında evlilik birliğinin temelinden sarsılması da boşanma sebebi olarak kabul edilmiştir.
Uygulamada çekişmeli boşanma davalarının önemli bir bölümü Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanmaktadır.
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ilgili Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Yetkili mahkeme ise TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Çekişmeli Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Her evlilikte yaşanan sorunlar ve boşanmaya neden olan olaylar farklı olabilir. Bu nedenle boşanma davasının hangi hukuki sebebe dayandırılacağı somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Örneğin; sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar, fiziksel veya psikolojik şiddet, hakaret, tehdit, güven sarsıcı davranışlar, eşlerin birbirlerine karşı evlilikten kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemeleri gibi birçok olay, koşulları bulunması hâlinde boşanma davasında değerlendirmeye konu olabilir.
Ancak ileri sürülen olayların yalnızca dilekçede belirtilmesi yeterli olmayabilir. İddiaların hukuka uygun delillerle ortaya konulması önemlidir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?
Somut olayın özelliklerine göre boşanma davasında;
Tanık beyanları,
Mesajlaşmalar ve elektronik yazışmalar,
Fotoğraf ve video kayıtları,
Sosyal medya içerikleri,
Banka ve ödeme kayıtları,
Hastane ve sağlık kayıtları,
Kolluk tutanakları ve adli dosyalar,
Diğer hukuka uygun belgeler
delil olarak gündeme gelebilir.
Burada özellikle delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması önemlidir. Bir bilgi veya kaydın davayı destekliyor olması, onun her durumda hukuka uygun delil olduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle özellikle özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerle ilgili kayıtların kullanılmasında somut olay özelinde hukuki değerlendirme yapılması gerekir.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Çekişmeli boşanma davası, yetkili ve görevli mahkemeye sunulan dava dilekçesi ile açılır.
Dava dilekçesinde boşanmaya neden olduğu ileri sürülen olayların açık ve sistematik biçimde anlatılması, hukuki taleplerin belirtilmesi ve dayanılan delillerin usul kurallarına uygun şekilde gösterilmesi önem taşır.
Boşanmanın yanında koşulları bulunuyorsa velayet, nafaka ile maddi ve manevi tazminat gibi talepler de ileri sürülebilir.
Velayet Nasıl Belirlenir?
Müşterek çocuk bulunması hâlinde boşanma davasının önemli konularından biri velayettir.
Velayet konusunda temel ölçüt, anne veya babanın kişisel taleplerinden ziyade çocuğun üstün yararıdır.
Mahkeme; çocuğun yaşı, ihtiyaçları, yaşam koşulları, eğitim durumu ve ebeveynlerin çocukla ilişkileri gibi somut olayın özelliklerini değerlendirerek karar verir. Gerekli görülen hâllerde uzman incelemelerinden ve sosyal inceleme raporlarından da yararlanılabilir.
Nafaka Talep Edilebilir mi?
Boşanma davası sırasında şartlarının oluşması hâlinde tedbir nafakası gündeme gelebilir.
Boşanma sonucunda ise koşulları bulunması durumunda yoksulluk nafakası ve müşterek çocuk bakımından iştirak nafakası söz konusu olabilir.
Nafaka konusunda her dosya kendi koşulları içerisinde değerlendirilir. Tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile çocuğun ihtiyaçları gibi unsurlar nafakanın belirlenmesinde önem taşır.
Maddi ve Manevi Tazminat Talep Edilebilir mi?
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep edilmesine ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma nedeniyle zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, şartları bulunması hâlinde uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise koşulları oluşmuşsa manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Tazminata hükmedilip hükmedilmeyeceği ve miktarı, somut olayın özelliklerine göre mahkeme tarafından değerlendirilir.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davaları için her dosya bakımından geçerli kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Mahkemenin iş yoğunluğu, tarafların iddia ve savunmaları, dinlenecek tanık sayısı, toplanması gereken deliller, bilirkişi veya uzman incelemeleri ve kanun yolu süreçleri davanın süresini etkileyebilir.
Bu nedenle internette yer alan “çekişmeli boşanma davası kesin olarak şu kadar ayda sonuçlanır” şeklindeki ifadeler her dosya açısından doğru kabul edilmemelidir.
Kusur Neden Önemlidir?
Çekişmeli boşanma davalarında tarafların evlilik birliğinin sona ermesine neden olan olaylardaki kusur durumları, özellikle maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası gibi talepler açısından önem taşıyabilir.
Ancak hangi davranışın kusur oluşturduğu ve taraflara hangi oranda kusur yüklenebileceği, olayların bütünü ve dosyadaki deliller değerlendirilerek belirlenir.
Bu nedenle başka bir boşanma davasında verilen kararın her somut olaya doğrudan uygulanabileceğini düşünmek doğru değildir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Avukat Zorunlu mudur?
Boşanma davasının avukat aracılığıyla takip edilmesi hukuken zorunlu değildir.
Ancak çekişmeli boşanma davalarında dilekçelerin hazırlanması, vakaların ve delillerin süresinde ileri sürülmesi, tanıkların bildirilmesi, nafaka ve tazminat taleplerinin oluşturulması ve usul işlemlerinin takip edilmesi önem taşır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her boşanma davasının koşulları farklı olduğundan, burada yer alan açıklamalar somut bir uyuşmazlık bakımından hukuki danışmanlık niteliğinde değildir.
Sonuç
Çekişmeli boşanma davaları yalnızca evliliğin sona erdirilmesine ilişkin değildir. Velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat gibi konular da tarafların boşanma sonrasındaki yaşamlarını doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle dava açılmadan önce boşanma sebebinin doğru belirlenmesi, olayların usulüne uygun şekilde ortaya konulması ve hukuka uygun delillerin belirlenmesi önemlidir.