Hakkımda Yakalama Kararı Var mı? Nasıl Öğrenebilirim?

Hakkınızda yakalama kararı bulunup bulunmadığını nasıl öğrenebilirsiniz? Yakalama emri ile zorla getirme arasındaki farkı, e-Devlet ve UYAP üzerinden hangi bilgilerin görülebileceğini, ifadeye gitmemenin sonuçlarını ve yakalama halinde izlenecek süreci CMK hükümleri çerçevesinde ele aldık.

Yakalama Kararı Nedir?

Günlük kullanımda “yakalama kararı” denilse de Ceza Muhakemesi Kanunu'nda kullanılan teknik ifade yakalama emridir.

Yakalama emri, soruşturma veya kovuşturma sırasında kişinin belirli bir adli işlem için yakalanarak yetkili makam önüne çıkarılmasını sağlayan bir koruma tedbiridir.

CMK m.98'e göre soruşturma evresinde, çağrı üzerine gelmeyen veya kendisine çağrı yapılamayan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında hakim veya mahkeme tarafından da yakalama emri verilebilir.

Bu nedenle yakalama emri, yalnızca hakkında mahkumiyet kararı bulunan kişilere uygulanan bir işlem değildir.

Henüz soruşturma devam ederken de gündeme gelebilir.

Hakkımda Yakalama Emri Olup Olmadığını Nasıl Öğrenebilirim?

Bu konuda en sık yapılan hata, yalnızca e-Devlet ekranına bakıp:

“Bir şey görünmüyor, demek ki yakalama yok.”

sonucuna varmaktır.

UYAP Vatandaş Portalı, kişilerin taraf oldukları dava dosyalarına ilişkin belirli safahat bilgilerini görmelerine imkan sağlamaktadır. e-Devlet üzerinden de UYAP Vatandaş Portalına erişim mümkündür. Ancak resmi hizmet açıklaması, UYAP Vatandaş Portalını her aktif yakalama emrini kesin biçimde gösteren bağımsız bir “yakalama emri sorgulama” hizmeti olarak tanımlamamaktadır.

Bu nedenle yalnızca UYAP veya e-Devlet ekranında bir kayıt görülmemesine dayanarak kesin olarak yakalama emri bulunmadığı sonucuna varmak doğru değildir.

En sağlıklı değerlendirme, ilgili soruşturma veya dava dosyasının hukuki durumunun kontrol edilmesidir.

e-Devlet'te Yakalama Kararı Görünür mü?

e-Devlet üzerinde Adalet Bakanlığına ait Dava Dosyası Sorgulama ve UYAP Vatandaş Portalı gibi hizmetler bulunmaktadır. Bu sistemlerde kişinin taraf olduğu bazı dosyalar ve dosya safahatına ilişkin bilgiler görüntülenebilir.

Ancak özellikle soruşturma aşamasındaki işlemler bakımından sistemde görülebilen bilgiler sınırlı olabilir.

Bu nedenle:

“e-Devlet'te dosya çıkmıyor, hakkımda hiçbir işlem yoktur.”

şeklinde kesin bir değerlendirme yapılmasını doğru bulmuyoruz.

Yakalama emrinin varlığı bakımından dosyanın kendisinin ve adli makamlarca yapılan işlemlerin değerlendirilmesi daha güvenlidir.

Avukat Yakalama Emri Olup Olmadığını Öğrenebilir mi?

Müdafi, soruşturma evresinde kural olarak dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerden örnek alabilir. Bununla birlikte CMK m.153 uyarınca, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek bazı dosyalarda ve kanunda sayılan suçlar bakımından hakim kararıyla dosya inceleme yetkisi kısıtlanabilir.

Bu nedenle avukatın dosya üzerinden araştırma yapabilmesi önemli olmakla birlikte her soruşturma dosyasında bütün belgelere sınırsız erişim bulunduğu söylenemez.

Ancak özellikle kişinin hangi dosya kapsamında arandığının, hangi işlem nedeniyle yakalama emri düzenlendiğinin ve dosyanın hangi aşamada bulunduğunun hukuken değerlendirilmesi bakımından müdafi yardımı önem taşır.

İfadeye Gitmezsem Hakkımda Yakalama Emri Çıkar mı?

Her durumda otomatik olarak değil.

CMK m.145'e göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır ve çağrıya uymaması halinde zorla getirileceği bildirilir.

CMK m.146'ya göre usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli veya sanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir.

Bunun yanında CMK m.98, soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimi tarafından yakalama emri düzenlenebileceğini de öngörmektedir.

Dolayısıyla:

“İfadeye bir kez gitmedim, otomatik olarak yakalama kararı çıktı.”

demek de;

“İfadeye gitmezsem hiçbir şey olmaz.”

demek de doğru değildir.

Somut dosyadaki işlem ve kararın ne olduğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Zorla Getirme ile Yakalama Emri Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu iki kavram uygulamada çok sık karıştırılmaktadır.

Zorla getirme, kişinin belirli bir ifade, sorgu veya duruşma işlemi için yetkili makam önüne götürülmesini sağlayan bir işlemdir.

CMK m.146'ya göre zorla getirilen şüpheli veya sanık, derhal; bunun mümkün olmadığı durumda yol süresi hariç en geç 24 saat içinde çağıran Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme önüne götürülür ve ifadesi alınır ya da sorgusu yapılır.

Yakalama emri ise CMK m.98'de ayrıca düzenlenen bir koruma tedbiridir ve farklı şartlara tabidir.

Dolayısıyla kişinin hakkında “zorla getirme” bulunduğu bilgisi ile “yakalama emri” bulunduğu bilgisi aynı anlama gelmez.

Polis Hakkımda Yakalama Emri Olmadan Beni Yakalayabilir mi?

Bazı durumlarda evet.

Yakalama yalnızca önceden verilmiş bir yakalama emrine dayanılarak yapılmaz.

CMK m.90 kapsamında suçüstü gibi kanunda belirtilen bazı durumlarda kişi hakkında önceden yakalama emri bulunmasa dahi yakalama işlemi yapılabilir.

Dolayısıyla:

“Hakkımda yakalama emri yoksa polis beni hiçbir şekilde yakalayamaz.”

şeklindeki yaklaşım doğru değildir.

Yakalama emrine dayalı yakalama ile CMK m.90 kapsamında yapılan yakalama birbirinden farklı hukuki durumlardır.

Yakalama Emrinde Hangi Bilgiler Bulunur?

CMK m.98'e göre yakalama emrinde;

kişinin açık eşkali, biliniyorsa kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği belirtilir.

Bu nedenle yakalama emri belirli bir kişi ve belirli bir adli işlemle bağlantılıdır.

Kişinin neden arandığını ve yakalandığında hangi makama götürüleceğini gösteren bilgiler emirde yer almalıdır.

Yakalama Emri Varsa Ne Olur?

Hakim veya mahkeme tarafından verilmiş yakalama emri üzerine yakalanan kişi, kural olarak en geç 24 saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılır.

Kişinin 24 saat içinde yetkili merci önüne fiziksel olarak çıkarılması mümkün değilse, aynı süre içerisinde yakalandığı yerdeki veya en yakın adliyedeki sesli ve görüntülü iletişim sistemi kullanılarak yetkili hakim veya mahkeme tarafından sorgusu yapılabilir veya ifadesi alınabilir.

Bu nedenle yakalama emri:

kişinin otomatik olarak tutuklanacağı

anlamına gelmez.

Yakalama, tutuklamadan önce veya başka bir adli işlem için kullanılan ayrı bir koruma tedbiridir.

Yakalanırsam Kesin Tutuklanır mıyım?

Hayır.

Yakalama ve tutuklama aynı şey değildir.

Yakalanan kişinin ifadesi veya sorgusu alınabilir, ardından dosyanın özelliklerine göre serbest bırakılması, adli kontrol uygulanması veya tutuklama talebiyle hakim önüne sevk edilmesi gündeme gelebilir.

Tutuklama için CMK m.100 kapsamında ayrıca kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir.

Dolayısıyla:

“Hakkımda yakalama emri varsa kesin tutuklanırım.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Bu konuyu ayrı olarak “Tutuklama Kararı Hangi Şartlarda Verilebilir?” başlıklı makalemizde ele aldık ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.

İfade İçin Çıkarılan Yakalama Emri Farklı mı?

Kanunda bu konuda özel bir düzenleme bulunmaktadır.

CMK m.94/3'e göre, ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt ederse Cumhuriyet savcısının emriyle serbest bırakılabilir.

Bu imkan her yakalama emri bakımından yalnızca bir kez uygulanabilir.

Bu hüküm de her yakalama emrinin aynı hukuki amaca hizmet etmediğini göstermektedir.

Bazı yakalama emirlerinin amacı kişiyi yalnızca ifade veya sorgu işlemi için yetkili makam önüne çıkarmaktır.

Hakkımda Yakalama Emri Olduğunu Öğrenirsem Ne Yapmalıyım?

Öncelikle yakalama emrinin hangi dosyadan ve hangi nedenle düzenlendiği öğrenilmelidir.

Kişinin yalnızca:

“Hakkımda yakalama varmış.”

bilgisiyle hareket etmesi yeterli değildir.

Şu sorular önem taşır:

Hangi soruşturma veya dava dosyasından çıkarılmıştır?

Amaç ifade almak mı, sorgu yapmak mı, yoksa başka bir işlem midir?

Kişiye daha önce çağrı yapılmış mıdır?

Dosyada tutuklama talebi veya başka bir koruma tedbiri bulunmakta mıdır?

Bu hususlar öğrenildikten sonra izlenecek hukuki yol daha sağlıklı belirlenebilir.

Yakalama Emrinden Kaçmak Doğru Bir Yol mu?

Kanaatimizce hayır.

Bir yakalama emrinin varlığından haberdar olduktan sonra sürekli adres değiştirmek, kolluktan kaçmak veya dosyayı tamamen görmezden gelmek çoğu zaman hukuki sorunu çözmez.

Aksine kişinin dosyadaki işlemlere katılmaması, bazı dosyalarda ilerleyen aşamalarda ayrıca değerlendirme konusu olabilir.

Daha sağlıklı olan, emrin hangi nedenle düzenlendiğini öğrenmek ve dosyanın niteliğine göre hukuki adım atmaktır.

Yakalama Emri Ne Zaman Sona Erer?

Yakalama emri sonsuza kadar bağımsız şekilde devam eden bir işlem değildir.

Emrin çıkarılmasına neden olan işlem yerine getirildiğinde veya emrin amacı ortadan kalktığında ilgili hakim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin iadesi istenir.

CMK m.90'da da yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle emrin çıkarılma amacının ortadan kalkması halinde yakalama emrinin derhal iadesinin isteneceği düzenlenmektedir.

Dolayısıyla kişinin ifadesinin veya sorgusunun alınması gibi emrin amacını ortadan kaldıran bir işlem sonrasında emrin hukuki durumu ayrıca değerlendirilir.

Mesleki Uygulamada En Sık Gördüğümüz Yanlışlar

Bu konuda üç yanlış düşünceyle sık karşılaşıyoruz.

Birincisi:

“e-Devlet'te bir şey çıkmadıysa yakalama yoktur.”

UYAP ve e-Devlet önemli kontrol araçlarıdır ancak bunları her aktif yakalama emrini kesin biçimde gösteren özel bir sorgu sistemi olarak değerlendirmemek gerekir.

İkincisi:

“Hakkımda yakalama varsa kesin tutuklanırım.”

Yakalama ve tutuklama farklı koruma tedbirleridir.

Üçüncüsü:

“İfadeye gitmediysem sadece zorla getirme olur, yakalama asla olmaz.”

CMK m.98, çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında şartları oluştuğunda yakalama emri düzenlenmesine imkan vermektedir.

Yakalama Emrine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Mesleki uygulamada kişinin yalnızca yakalama emrinin bulunup bulunmadığını değil, yakalama emrinin neden çıkarıldığını öğrenmesini daha önemli buluyoruz.

Çünkü “yakalama var” bilgisi tek başına dosyanın ne aşamada olduğunu göstermez.

Kimi dosyalarda amaç yalnızca ifade alınması olabilir; kimi dosyalarda kişi uzun süredir çağrılara uymamış olabilir; başka bir dosyada ise yargılamanın ilerleyen aşamasında sanığa ulaşılamadığı için yakalama emri düzenlenmiş olabilir.

Bu nedenle yakalama emrinin;

hangi dosyada, hangi makam tarafından, hangi amaçla ve hangi suçlama nedeniyle çıkarıldığının

belirlenmesi gerekir.

Kanaatimizce doğru hukuki değerlendirme ancak bundan sonra yapılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hakkımda yakalama emri olup olmadığını e-Devlet'ten kesin öğrenebilir miyim?
e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portalında dava ve bazı dosya safahat bilgileri görülebilir. Ancak bu hizmetler her aktif yakalama emrinin kesin olarak görüleceğini garanti eden özel bir yakalama emri sorgulama hizmeti olarak tanımlanmamaktadır.

İfadeye gitmezsem yakalama emri çıkar mı?
Şartları oluştuğunda çıkabilir. CMK m.98'e göre soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, savcının istemi üzerine sulh ceza hakimi yakalama emri düzenleyebilir.

Zorla getirme ile yakalama aynı mı?
Hayır. Zorla getirme CMK m.146'da, yakalama emri ise CMK m.98'de ayrı olarak düzenlenmiştir.

Yakalanırsam kaç saat içinde hakim karşısına çıkarılırım?
Hakim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine yakalanan kişi kural olarak en geç 24 saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılır.

Yakalama emri varsa kesin tutuklanır mıyım?
Hayır. Yakalama ile tutuklama farklı tedbirlerdir. Tutuklama için CMK m.100'de düzenlenen ayrıca şartların bulunması gerekir.

Avukat dosyayı kontrol edebilir mi?
Müdafi kural olarak soruşturma dosyasını inceleyebilir; ancak CMK m.153 kapsamında bazı soruşturmalarda hakim kararıyla inceleme yetkisinin kısıtlanması mümkündür.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yakalama, zorla getirme ve gözaltı işlemleri somut soruşturmanın özelliklerine, dosyanın bulunduğu aşamaya ve yetkili makamların kararlarına göre farklılık gösterebilir.

Sonuç

Hakkında yakalama emri bulunduğundan şüphelenen kişinin yalnızca e-Devlet veya UYAP ekranındaki görüntüye dayanarak kesin bir sonuca varması doğru değildir.

UYAP Vatandaş Portalı dava dosyalarına ilişkin belirli bilgilerin takip edilmesini sağlar; ancak yakalama emrinin varlığının kesin şekilde değerlendirilmesi için ilgili soruşturma veya dava dosyasının hukuki durumunun incelenmesi gerekir.

CMK m.98 uyarınca soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında yakalama emri düzenlenmesi mümkün olduğu gibi, kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında da yakalama emri verilebilir.

Bizim mesleki yaklaşımımız, kişinin yalnızca “Hakkımda yakalama var mı?” sorusuna değil;

“Hangi dosyadan, neden ve hangi işlem için çıkarılmış?”

sorusuna da cevap aramasıdır.

Çünkü izlenecek hukuki yol bu ayrıntılara göre değişmektedir.

Hakkımda Yakalama Kararı Var mı? Nasıl Öğrenebilirim?

Hakkınızda yakalama kararı bulunup bulunmadığını nasıl öğrenebilirsiniz? Yakalama emri ile zorla getirme arasındaki farkı, e-Devlet ve UYAP üzerinden hangi bilgilerin görülebileceğini, ifadeye gitmemenin sonuçlarını ve yakalama halinde izlenecek süreci CMK hükümleri çerçevesinde ele aldık.

Yakalama Kararı Nedir?

Günlük kullanımda “yakalama kararı” denilse de Ceza Muhakemesi Kanunu'nda kullanılan teknik ifade yakalama emridir.

Yakalama emri, soruşturma veya kovuşturma sırasında kişinin belirli bir adli işlem için yakalanarak yetkili makam önüne çıkarılmasını sağlayan bir koruma tedbiridir.

CMK m.98'e göre soruşturma evresinde, çağrı üzerine gelmeyen veya kendisine çağrı yapılamayan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında hakim veya mahkeme tarafından da yakalama emri verilebilir.

Bu nedenle yakalama emri, yalnızca hakkında mahkumiyet kararı bulunan kişilere uygulanan bir işlem değildir.

Henüz soruşturma devam ederken de gündeme gelebilir.

Hakkımda Yakalama Emri Olup Olmadığını Nasıl Öğrenebilirim?

Bu konuda en sık yapılan hata, yalnızca e-Devlet ekranına bakıp:

“Bir şey görünmüyor, demek ki yakalama yok.”

sonucuna varmaktır.

UYAP Vatandaş Portalı, kişilerin taraf oldukları dava dosyalarına ilişkin belirli safahat bilgilerini görmelerine imkan sağlamaktadır. e-Devlet üzerinden de UYAP Vatandaş Portalına erişim mümkündür. Ancak resmi hizmet açıklaması, UYAP Vatandaş Portalını her aktif yakalama emrini kesin biçimde gösteren bağımsız bir “yakalama emri sorgulama” hizmeti olarak tanımlamamaktadır.

Bu nedenle yalnızca UYAP veya e-Devlet ekranında bir kayıt görülmemesine dayanarak kesin olarak yakalama emri bulunmadığı sonucuna varmak doğru değildir.

En sağlıklı değerlendirme, ilgili soruşturma veya dava dosyasının hukuki durumunun kontrol edilmesidir.

e-Devlet'te Yakalama Kararı Görünür mü?

e-Devlet üzerinde Adalet Bakanlığına ait Dava Dosyası Sorgulama ve UYAP Vatandaş Portalı gibi hizmetler bulunmaktadır. Bu sistemlerde kişinin taraf olduğu bazı dosyalar ve dosya safahatına ilişkin bilgiler görüntülenebilir.

Ancak özellikle soruşturma aşamasındaki işlemler bakımından sistemde görülebilen bilgiler sınırlı olabilir.

Bu nedenle:

“e-Devlet'te dosya çıkmıyor, hakkımda hiçbir işlem yoktur.”

şeklinde kesin bir değerlendirme yapılmasını doğru bulmuyoruz.

Yakalama emrinin varlığı bakımından dosyanın kendisinin ve adli makamlarca yapılan işlemlerin değerlendirilmesi daha güvenlidir.

Avukat Yakalama Emri Olup Olmadığını Öğrenebilir mi?

Müdafi, soruşturma evresinde kural olarak dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerden örnek alabilir. Bununla birlikte CMK m.153 uyarınca, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek bazı dosyalarda ve kanunda sayılan suçlar bakımından hakim kararıyla dosya inceleme yetkisi kısıtlanabilir.

Bu nedenle avukatın dosya üzerinden araştırma yapabilmesi önemli olmakla birlikte her soruşturma dosyasında bütün belgelere sınırsız erişim bulunduğu söylenemez.

Ancak özellikle kişinin hangi dosya kapsamında arandığının, hangi işlem nedeniyle yakalama emri düzenlendiğinin ve dosyanın hangi aşamada bulunduğunun hukuken değerlendirilmesi bakımından müdafi yardımı önem taşır.

İfadeye Gitmezsem Hakkımda Yakalama Emri Çıkar mı?

Her durumda otomatik olarak değil.

CMK m.145'e göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır ve çağrıya uymaması halinde zorla getirileceği bildirilir.

CMK m.146'ya göre usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli veya sanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir.

Bunun yanında CMK m.98, soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimi tarafından yakalama emri düzenlenebileceğini de öngörmektedir.

Dolayısıyla:

“İfadeye bir kez gitmedim, otomatik olarak yakalama kararı çıktı.”

demek de;

“İfadeye gitmezsem hiçbir şey olmaz.”

demek de doğru değildir.

Somut dosyadaki işlem ve kararın ne olduğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Zorla Getirme ile Yakalama Emri Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu iki kavram uygulamada çok sık karıştırılmaktadır.

Zorla getirme, kişinin belirli bir ifade, sorgu veya duruşma işlemi için yetkili makam önüne götürülmesini sağlayan bir işlemdir.

CMK m.146'ya göre zorla getirilen şüpheli veya sanık, derhal; bunun mümkün olmadığı durumda yol süresi hariç en geç 24 saat içinde çağıran Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme önüne götürülür ve ifadesi alınır ya da sorgusu yapılır.

Yakalama emri ise CMK m.98'de ayrıca düzenlenen bir koruma tedbiridir ve farklı şartlara tabidir.

Dolayısıyla kişinin hakkında “zorla getirme” bulunduğu bilgisi ile “yakalama emri” bulunduğu bilgisi aynı anlama gelmez.

Polis Hakkımda Yakalama Emri Olmadan Beni Yakalayabilir mi?

Bazı durumlarda evet.

Yakalama yalnızca önceden verilmiş bir yakalama emrine dayanılarak yapılmaz.

CMK m.90 kapsamında suçüstü gibi kanunda belirtilen bazı durumlarda kişi hakkında önceden yakalama emri bulunmasa dahi yakalama işlemi yapılabilir.

Dolayısıyla:

“Hakkımda yakalama emri yoksa polis beni hiçbir şekilde yakalayamaz.”

şeklindeki yaklaşım doğru değildir.

Yakalama emrine dayalı yakalama ile CMK m.90 kapsamında yapılan yakalama birbirinden farklı hukuki durumlardır.

Yakalama Emrinde Hangi Bilgiler Bulunur?

CMK m.98'e göre yakalama emrinde;

kişinin açık eşkali, biliniyorsa kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği belirtilir.

Bu nedenle yakalama emri belirli bir kişi ve belirli bir adli işlemle bağlantılıdır.

Kişinin neden arandığını ve yakalandığında hangi makama götürüleceğini gösteren bilgiler emirde yer almalıdır.

Yakalama Emri Varsa Ne Olur?

Hakim veya mahkeme tarafından verilmiş yakalama emri üzerine yakalanan kişi, kural olarak en geç 24 saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılır.

Kişinin 24 saat içinde yetkili merci önüne fiziksel olarak çıkarılması mümkün değilse, aynı süre içerisinde yakalandığı yerdeki veya en yakın adliyedeki sesli ve görüntülü iletişim sistemi kullanılarak yetkili hakim veya mahkeme tarafından sorgusu yapılabilir veya ifadesi alınabilir.

Bu nedenle yakalama emri:

kişinin otomatik olarak tutuklanacağı

anlamına gelmez.

Yakalama, tutuklamadan önce veya başka bir adli işlem için kullanılan ayrı bir koruma tedbiridir.

Yakalanırsam Kesin Tutuklanır mıyım?

Hayır.

Yakalama ve tutuklama aynı şey değildir.

Yakalanan kişinin ifadesi veya sorgusu alınabilir, ardından dosyanın özelliklerine göre serbest bırakılması, adli kontrol uygulanması veya tutuklama talebiyle hakim önüne sevk edilmesi gündeme gelebilir.

Tutuklama için CMK m.100 kapsamında ayrıca kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir.

Dolayısıyla:

“Hakkımda yakalama emri varsa kesin tutuklanırım.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Bu konuyu ayrı olarak “Tutuklama Kararı Hangi Şartlarda Verilebilir?” başlıklı makalemizde ele aldık ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.

İfade İçin Çıkarılan Yakalama Emri Farklı mı?

Kanunda bu konuda özel bir düzenleme bulunmaktadır.

CMK m.94/3'e göre, ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt ederse Cumhuriyet savcısının emriyle serbest bırakılabilir.

Bu imkan her yakalama emri bakımından yalnızca bir kez uygulanabilir.

Bu hüküm de her yakalama emrinin aynı hukuki amaca hizmet etmediğini göstermektedir.

Bazı yakalama emirlerinin amacı kişiyi yalnızca ifade veya sorgu işlemi için yetkili makam önüne çıkarmaktır.

Hakkımda Yakalama Emri Olduğunu Öğrenirsem Ne Yapmalıyım?

Öncelikle yakalama emrinin hangi dosyadan ve hangi nedenle düzenlendiği öğrenilmelidir.

Kişinin yalnızca:

“Hakkımda yakalama varmış.”

bilgisiyle hareket etmesi yeterli değildir.

Şu sorular önem taşır:

Hangi soruşturma veya dava dosyasından çıkarılmıştır?

Amaç ifade almak mı, sorgu yapmak mı, yoksa başka bir işlem midir?

Kişiye daha önce çağrı yapılmış mıdır?

Dosyada tutuklama talebi veya başka bir koruma tedbiri bulunmakta mıdır?

Bu hususlar öğrenildikten sonra izlenecek hukuki yol daha sağlıklı belirlenebilir.

Yakalama Emrinden Kaçmak Doğru Bir Yol mu?

Kanaatimizce hayır.

Bir yakalama emrinin varlığından haberdar olduktan sonra sürekli adres değiştirmek, kolluktan kaçmak veya dosyayı tamamen görmezden gelmek çoğu zaman hukuki sorunu çözmez.

Aksine kişinin dosyadaki işlemlere katılmaması, bazı dosyalarda ilerleyen aşamalarda ayrıca değerlendirme konusu olabilir.

Daha sağlıklı olan, emrin hangi nedenle düzenlendiğini öğrenmek ve dosyanın niteliğine göre hukuki adım atmaktır.

Yakalama Emri Ne Zaman Sona Erer?

Yakalama emri sonsuza kadar bağımsız şekilde devam eden bir işlem değildir.

Emrin çıkarılmasına neden olan işlem yerine getirildiğinde veya emrin amacı ortadan kalktığında ilgili hakim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin iadesi istenir.

CMK m.90'da da yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle emrin çıkarılma amacının ortadan kalkması halinde yakalama emrinin derhal iadesinin isteneceği düzenlenmektedir.

Dolayısıyla kişinin ifadesinin veya sorgusunun alınması gibi emrin amacını ortadan kaldıran bir işlem sonrasında emrin hukuki durumu ayrıca değerlendirilir.

Mesleki Uygulamada En Sık Gördüğümüz Yanlışlar

Bu konuda üç yanlış düşünceyle sık karşılaşıyoruz.

Birincisi:

“e-Devlet'te bir şey çıkmadıysa yakalama yoktur.”

UYAP ve e-Devlet önemli kontrol araçlarıdır ancak bunları her aktif yakalama emrini kesin biçimde gösteren özel bir sorgu sistemi olarak değerlendirmemek gerekir.

İkincisi:

“Hakkımda yakalama varsa kesin tutuklanırım.”

Yakalama ve tutuklama farklı koruma tedbirleridir.

Üçüncüsü:

“İfadeye gitmediysem sadece zorla getirme olur, yakalama asla olmaz.”

CMK m.98, çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında şartları oluştuğunda yakalama emri düzenlenmesine imkan vermektedir.

Yakalama Emrine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Mesleki uygulamada kişinin yalnızca yakalama emrinin bulunup bulunmadığını değil, yakalama emrinin neden çıkarıldığını öğrenmesini daha önemli buluyoruz.

Çünkü “yakalama var” bilgisi tek başına dosyanın ne aşamada olduğunu göstermez.

Kimi dosyalarda amaç yalnızca ifade alınması olabilir; kimi dosyalarda kişi uzun süredir çağrılara uymamış olabilir; başka bir dosyada ise yargılamanın ilerleyen aşamasında sanığa ulaşılamadığı için yakalama emri düzenlenmiş olabilir.

Bu nedenle yakalama emrinin;

hangi dosyada, hangi makam tarafından, hangi amaçla ve hangi suçlama nedeniyle çıkarıldığının

belirlenmesi gerekir.

Kanaatimizce doğru hukuki değerlendirme ancak bundan sonra yapılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hakkımda yakalama emri olup olmadığını e-Devlet'ten kesin öğrenebilir miyim?
e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portalında dava ve bazı dosya safahat bilgileri görülebilir. Ancak bu hizmetler her aktif yakalama emrinin kesin olarak görüleceğini garanti eden özel bir yakalama emri sorgulama hizmeti olarak tanımlanmamaktadır.

İfadeye gitmezsem yakalama emri çıkar mı?
Şartları oluştuğunda çıkabilir. CMK m.98'e göre soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, savcının istemi üzerine sulh ceza hakimi yakalama emri düzenleyebilir.

Zorla getirme ile yakalama aynı mı?
Hayır. Zorla getirme CMK m.146'da, yakalama emri ise CMK m.98'de ayrı olarak düzenlenmiştir.

Yakalanırsam kaç saat içinde hakim karşısına çıkarılırım?
Hakim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine yakalanan kişi kural olarak en geç 24 saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılır.

Yakalama emri varsa kesin tutuklanır mıyım?
Hayır. Yakalama ile tutuklama farklı tedbirlerdir. Tutuklama için CMK m.100'de düzenlenen ayrıca şartların bulunması gerekir.

Avukat dosyayı kontrol edebilir mi?
Müdafi kural olarak soruşturma dosyasını inceleyebilir; ancak CMK m.153 kapsamında bazı soruşturmalarda hakim kararıyla inceleme yetkisinin kısıtlanması mümkündür.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yakalama, zorla getirme ve gözaltı işlemleri somut soruşturmanın özelliklerine, dosyanın bulunduğu aşamaya ve yetkili makamların kararlarına göre farklılık gösterebilir.

Sonuç

Hakkında yakalama emri bulunduğundan şüphelenen kişinin yalnızca e-Devlet veya UYAP ekranındaki görüntüye dayanarak kesin bir sonuca varması doğru değildir.

UYAP Vatandaş Portalı dava dosyalarına ilişkin belirli bilgilerin takip edilmesini sağlar; ancak yakalama emrinin varlığının kesin şekilde değerlendirilmesi için ilgili soruşturma veya dava dosyasının hukuki durumunun incelenmesi gerekir.

CMK m.98 uyarınca soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında yakalama emri düzenlenmesi mümkün olduğu gibi, kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında da yakalama emri verilebilir.

Bizim mesleki yaklaşımımız, kişinin yalnızca “Hakkımda yakalama var mı?” sorusuna değil;

“Hangi dosyadan, neden ve hangi işlem için çıkarılmış?”

sorusuna da cevap aramasıdır.

Çünkü izlenecek hukuki yol bu ayrıntılara göre değişmektedir.