İlk İfade Sonradan Değiştirilebilir mi? Kolluk İfadesinin Delil Değeri

Kollukta verilen ilk ifade sonradan değiştirilebilir mi? Önceki ifade dosyadan çıkar mı, çelişkili savunmalar nasıl değerlendirilir ve avukatsız kolluk ifadesi hükme esas alınabilir mi? İlk ifadenin ceza yargılamasındaki delil değerini, CMK hükümleri ve uygulamadaki tecrübelerimiz çerçevesinde ele aldık.

Ceza soruşturmalarında bize sık yöneltilen sorulardan biri, “Karakolda söylediğim bir şeyi daha sonra değiştirebilir miyim?” sorusudur.

Kısa cevapla başlayalım: Evet. Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın ilerleyen aşamalarında farklı bir savunma yapabilir, önceki beyanını düzeltebilir veya önceki ifadesiyle ilgili açıklamada bulunabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır.

İfadenin sonradan değiştirilmesi, ilk ifadenin dosyadan silindiği veya hiç verilmemiş sayıldığı anlamına gelmez. Önceki beyan belirli şartlar altında dosyada değerlendirme konusu olmaya devam edebilir.

Bu nedenle asıl mesele yalnızca “İfade değiştirilebilir mi?” değildir. Asıl önemli soru şudur:

İlk ifade hangi şartlarda alınmıştır ve daha sonraki savunmayla arasındaki farklılık hukuken nasıl değerlendirilecektir?

İlk İfade Neden Önemlidir?

Ceza soruşturmasının başlangıcında kişi çoğu zaman dosyanın tamamını bilmez.

Hakkında hangi delillerin bulunduğunu görmemiş olabilir. Tanıkların ne söylediğini, kamera kaydı bulunup bulunmadığını, telefon incelemesinin sonucunu veya kendisine yöneltilen suçlamanın hukuki niteliğini bilmiyor olabilir.

Buna rağmen ilk ifade sırasında kişiden oldukça kısa bir süre içerisinde yaşanan olayı anlatması beklenir.

Kanaatimizce sorun da çoğu zaman burada başlamaktadır.

Kişi heyecanla veya olayın hukuki önemini bilmeden yanlış bir kelime kullanabilir. Saatleri, tarihleri veya olay sırasını karıştırabilir. Kendisi açısından önemsiz gördüğü bir ayrıntı, dosyanın hukuki değerlendirmesi bakımından son derece önemli olabilir.

Bu nedenle mesleki uygulamamızda ilk ifadeyi ceza dosyasının en önemli aşamalarından biri olarak görüyoruz.

İlk İfadeyi Değiştirmek Yasak mı?

Hayır.

Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli veya sanığın bir kez ifade verdikten sonra hayatının geri kalanında aynı kelimeleri tekrar etmek zorunda olduğu şeklinde bir sistem benimsememiştir.

Kişi daha sonraki aşamada;

önceki ifadesinde yanlış söylediği bir hususu düzeltebilir, hatırlamadığı bir olayı sonradan hatırlayabilir, eksik anlattığı bir konu hakkında açıklama yapabilir veya önceki savunmasından tamamen farklı bir savunma ileri sürebilir.

Ancak savunmanın değiştirilmesinin yasak olmaması, yapılan değişikliğin hiçbir şekilde değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.

Özellikle iki ifade arasında olayın esasını etkileyen ciddi bir farklılık varsa mahkeme doğal olarak şu soruyla karşılaşacaktır:

“İlk ifadede başka, şimdi başka anlatılmasının sebebi nedir?”

Bu noktada savunmadaki değişikliğin nedeni önem kazanır.

Çelişkili İfadeler Mahkemede Nasıl Değerlendirilir?

CMK m.213 bu konuda önemli bir düzenleme içermektedir.

Kanuna göre sanığın duruşmadaki beyanıyla önceki açıklamaları arasında çelişki bulunması hâlinde;

hâkim veya mahkeme huzurunda yaptığı açıklamalar, Cumhuriyet savcısı tarafından alınan ifade veya müdafiinin hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.

Dolayısıyla daha önce söylenen bir husus, şartları mevcutsa sanığın karşısına yeniden çıkabilir.

Örneğin kişi kollukta avukatı yanında bulunurken:

“Aracı ben kullandım.”

demiş, mahkemede ise:

“Aracı hiçbir zaman ben kullanmadım.”

şeklinde savunma yapmışsa iki beyan arasındaki farklılık yargılama sırasında tartışılabilir.

Ancak yalnızca ifadelerin farklı olması, otomatik olarak ikinci savunmanın gerçeğe aykırı olduğu anlamına da gelmez.

Mahkemenin dosyadaki tüm delilleri birlikte değerlendirmesi gerekir. CMK m.217'ye göre hâkim, kararını duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırır; yüklenen suç da hukuka uygun şekilde elde edilen delillerle ispat edilebilir.

Avukatsız Kolluk İfadesinin Durumu Farklıdır

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken çok önemli bir hüküm bulunmaktadır.

CMK m.148/4 açıkça şu sistemi benimsemektedir:

Müdafi hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından daha sonra hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Dolayısıyla kollukta avukat bulunmadan alınmış bir ifade ile avukat hazırken alınan kolluk ifadesinin hukuki durumu aynı değildir.

Bu nokta uygulamada zaman zaman yanlış anlaşılmaktadır.

Avukatsız kolluk ifadesinin alınmış olması o tutanağın fiziksel olarak dosyadan çıkarılacağı anlamına gelmez. Ancak kanun, böyle bir ifadenin mahkûmiyet hükmüne esas alınabilmesi bakımından önemli bir güvence getirmiştir.

Şüpheli veya sanık söz konusu ifadeyi hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulamıyorsa CMK m.148/4 hükmünün dikkate alınması gerekir.

Anayasa Mahkemesi Avukatsız İfadeye Nasıl Yaklaşıyor?

Anayasa Mahkemesinin müdafi yardımından yararlanma hakkına ilişkin yaklaşımında da kolluk aşamasındaki ifadenin önemi açık biçimde görülmektedir.

AYM, hakim veya mahkeme önünde doğrulanmayan ve müdafi yardımı sağlanmadan alınan kolluk beyanlarının mahkûmiyette kullanılmasını adil yargılanma hakkı bakımından incelemektedir. Mahkeme, değerlendirmeyi yalnızca tek bir tutanak üzerinden değil, yargılamanın bütünü bakımından yapmaktadır.

Nitekim Anayasa Mahkemesinin Ferhat Gültek başvurusunda verdiği 18 Kasım 2025 tarihli kararda da müdafisiz kolluk ifadelerinin kullanılması ayrıntılı şekilde değerlendirilmiş; somut olayın özellikleri, diğer deliller ve yargılamanın bütünü birlikte ele alınmıştır. Bu karar da her dosyanın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu nedenle “Avukatsız ifade hiçbir şekilde dikkate alınamaz.” veya tam tersine “Dosyada varsa mutlaka delildir.” şeklindeki iki uç yaklaşım da doğru değildir.

Aynı Olayla İlgili Kolluk Yeniden İfade Alabilir mi?

Bu noktada pek bilinmeyen önemli bir düzenleme daha vardır.

CMK m.148/5'e göre:

Şüphelinin aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıkarsa bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir.

Dolayısıyla kişinin daha önce kollukta ifadesi alınmışsa aynı olay hakkında yeniden ifade alınması gerektiğinde kolluk tarafından tekrar tekrar ifade alma yoluna gidilmesi kanunun öngördüğü sistem değildir.

Bu ayrıntı özellikle soruşturma dosyaları incelenirken önem taşımaktadır.

“İlk İfadem Yanlış Yazıldı” Denilebilir mi?

Elbette kişi böyle bir iddiada bulunabilir. Ancak bu iddianın somut olay içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle ifade işlemi tamamlandığında tutanağın mutlaka okunması önemlidir.

CMK m.147 uyarınca ifade işlemi tutanağa bağlanır ve tutanakta, içeriğin ifade veren kişi ile hazır bulunan müdafi tarafından okunup imzalandığına ilişkin bilgiler de yer alır.

Uygulamada kişinin:

“Ben öyle söylemedim.”

veya

“Söylediğim şey tutanağa farklı geçmiş.”

şeklindeki açıklamalarıyla karşılaşılabilmektedir.

Bu nedenle daha önceki makalemizde de özellikle belirttiğimiz gibi, ifade bittikten sonra tutanak okunmadan imza atılmaması son derece önemlidir.

Yanlış yazılmış bir bölüm varsa imzadan önce düzeltilmesi talep edilmelidir.

Baskı Altında Verilen İfade Geçerli midir?

CMK m.148, şüpheli ve sanığın beyanının özgür iradesine dayanmasını zorunlu tutmaktadır.

Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi özgür iradeyi ortadan kaldırabilecek yöntemlerin kullanılması yasaktır. Ayrıca kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez.

Kanunun en önemli düzenlemelerinden biri de şudur:

Yasak usullerle elde edilen ifadeler, kişi buna sonradan rıza göstermiş olsa dahi delil olarak değerlendirilemez.

Dolayısıyla bir kişinin ilk ifadesini daha sonra reddetmesi söz konusu olduğunda yalnızca iki ifade arasındaki kelime farklılıklarına bakılması yeterli olmayabilir.

İlk ifadenin hangi şartlar altında alındığı da önemlidir.

İlk İfadeden Dönülürse Ne Olur?

Uygulamada “ifadesinden dönmek” şeklinde kullanılan kavram, kişinin önceki beyanının tamamını veya bir bölümünü artık kabul etmemesi anlamına gelir.

Örneğin şüpheli kollukta suçu kabul etmiş fakat savcılıkta veya mahkeme huzurunda:

“İlk ifademi kabul etmiyorum.”

demiş olabilir.

Bu durumda doğrudan “İlk ifadesinde kabul etmiş, o hâlde suçludur.” şeklinde bir sonuca varılması doğru değildir.

İlk ifadenin nerede alındığı, müdafi bulunup bulunmadığı, özgür iradeye dayanıp dayanmadığı, daha sonra doğrulanıp doğrulanmadığı ve dosyadaki diğer delillerle desteklenip desteklenmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Ceza yargılamasında önemli olan yalnızca kişinin ne söylediği değil, o beyanın hukuken nasıl elde edildiği ve diğer deliller karşısındaki değeridir.

Savunmanın Değişmesi Tek Başına Mahkûmiyet Sebebi Olur mu?

Hayır.

Bir kişinin farklı aşamalarda çelişkili açıklamalarda bulunması mahkeme tarafından değerlendirilebilir; ancak yalnızca “savunmasını değiştirdi” gerekçesiyle suçun işlendiğinin kabul edilmesi ceza muhakemesinin ispat sistemiyle bağdaşmaz.

Mahkûmiyet bakımından suçun hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir.

CMK m.217 de yüklenen suçun hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini düzenlemektedir.

Bu nedenle ifade, ceza dosyasının önemli parçalarından biri olsa da dosyanın tamamından koparılarak değerlendirilmemelidir.

İlk İfadenin Değiştirilmesine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Mesleki uygulamada zaman zaman şu cümleyi duyuyoruz:

“Şimdi bir şey söyleyeyim, mahkemede değiştiririm.”

Kanaatimizce ceza soruşturmalarında en sakıncalı yaklaşımlardan biri budur.

Çünkü ilk ifade daha sonra değiştirilebilir olsa da ilk ifade ortadan kaybolmaz. Şartları varsa sonraki aşamalarda yeniden gündeme gelebilir ve iki savunma arasındaki farklılığın açıklanması gerekebilir.

Bu nedenle kişinin yalnızca o an karakoldan bir an önce ayrılabilmek amacıyla, gerçeği tam olarak yansıtmayan veya sonucunu düşünmediği bir ifadeyi imzalamasını doğru bulmuyoruz.

Özellikle ciddi bir suç isnadı söz konusuysa ifade verilmeden önce kişinin;

kendisine yöneltilen suçlamayı anlaması, haklarını bilmesi, olayları sakin şekilde değerlendirmesi ve mümkünse müdafi yardımından yararlanması önemlidir.

İlk ifadenin daha sonra değiştirilebilmesi, ilk ifadenin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Tam tersine, sonraki savunmaların güvenilirliğinin tartışılmasında dahi ilk ifade tekrar karşımıza çıkabilir.

Sık Sorulan Sorular

Karakolda verdiğim ifadeyi savcılıkta değiştirebilir miyim?

Evet. Cumhuriyet savcısına farklı veya daha ayrıntılı bir açıklama yapılabilir. Ancak önceki ifade dosyada bulunmaya devam eder ve şartlarına göre değerlendirme konusu olabilir.

İlk ifademde suçu kabul ettim, mahkemede reddedebilir miyim?

Evet. Sanık önceki beyanını kabul etmediğini açıklayabilir. Bununla birlikte ilk ifadenin hangi şartlarda alındığı, müdafi bulunup bulunmadığı ve diğer deliller mahkeme tarafından değerlendirilir.

Avukatsız karakol ifadem mahkûmiyet için kullanılabilir mi?

CMK m.148/4 uyarınca müdafi hazır olmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Avukatla verdiğim eski ifade mahkemede okunabilir mi?

Duruşmadaki savunmayla arasında çelişki bulunması hâlinde müdafi hazırken alınmış kolluk ifadesine ilişkin tutanak CMK m.213 kapsamında duruşmada okunabilir.

Karakol aynı olay için tekrar ifade alabilir mi?

CMK m.148/5'e göre aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerektiğinde bu işlem Cumhuriyet savcısı tarafından yapılmalıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturmasının özellikleri ve dosyadaki deliller farklı olduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

İlk ifade sonradan değiştirilebilir. Şüpheli veya sanık soruşturmanın ve yargılamanın ilerleyen aşamalarında önceki açıklamalarını düzeltebilir, açıklayabilir veya farklı bir savunma yapabilir.

Ancak ifadenin değiştirilmesi ilk ifadeyi dosyadan silmez.

Önceki ifadenin hukuki değeri; ifadenin kolluk, savcılık veya hakim huzurunda alınmış olmasına, ifade sırasında müdafi bulunup bulunmadığına, beyanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığına ve dosyadaki diğer delillere göre değişmektedir.

Bu sebeple kişinin ilk ifadeyi “daha sonra değiştiririm” düşüncesiyle vermesi yerine, daha soruşturmanın başında haklarını bilerek ve hukuki sonuçlarını değerlendirerek hareket etmesini önemli görüyoruz.

İlk İfade Sonradan Değiştirilebilir mi? Kolluk İfadesinin Delil Değeri

Kollukta verilen ilk ifade sonradan değiştirilebilir mi? Önceki ifade dosyadan çıkar mı, çelişkili savunmalar nasıl değerlendirilir ve avukatsız kolluk ifadesi hükme esas alınabilir mi? İlk ifadenin ceza yargılamasındaki delil değerini, CMK hükümleri ve uygulamadaki tecrübelerimiz çerçevesinde ele aldık.

Ceza soruşturmalarında bize sık yöneltilen sorulardan biri, “Karakolda söylediğim bir şeyi daha sonra değiştirebilir miyim?” sorusudur.

Kısa cevapla başlayalım: Evet. Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın ilerleyen aşamalarında farklı bir savunma yapabilir, önceki beyanını düzeltebilir veya önceki ifadesiyle ilgili açıklamada bulunabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır.

İfadenin sonradan değiştirilmesi, ilk ifadenin dosyadan silindiği veya hiç verilmemiş sayıldığı anlamına gelmez. Önceki beyan belirli şartlar altında dosyada değerlendirme konusu olmaya devam edebilir.

Bu nedenle asıl mesele yalnızca “İfade değiştirilebilir mi?” değildir. Asıl önemli soru şudur:

İlk ifade hangi şartlarda alınmıştır ve daha sonraki savunmayla arasındaki farklılık hukuken nasıl değerlendirilecektir?

İlk İfade Neden Önemlidir?

Ceza soruşturmasının başlangıcında kişi çoğu zaman dosyanın tamamını bilmez.

Hakkında hangi delillerin bulunduğunu görmemiş olabilir. Tanıkların ne söylediğini, kamera kaydı bulunup bulunmadığını, telefon incelemesinin sonucunu veya kendisine yöneltilen suçlamanın hukuki niteliğini bilmiyor olabilir.

Buna rağmen ilk ifade sırasında kişiden oldukça kısa bir süre içerisinde yaşanan olayı anlatması beklenir.

Kanaatimizce sorun da çoğu zaman burada başlamaktadır.

Kişi heyecanla veya olayın hukuki önemini bilmeden yanlış bir kelime kullanabilir. Saatleri, tarihleri veya olay sırasını karıştırabilir. Kendisi açısından önemsiz gördüğü bir ayrıntı, dosyanın hukuki değerlendirmesi bakımından son derece önemli olabilir.

Bu nedenle mesleki uygulamamızda ilk ifadeyi ceza dosyasının en önemli aşamalarından biri olarak görüyoruz.

İlk İfadeyi Değiştirmek Yasak mı?

Hayır.

Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli veya sanığın bir kez ifade verdikten sonra hayatının geri kalanında aynı kelimeleri tekrar etmek zorunda olduğu şeklinde bir sistem benimsememiştir.

Kişi daha sonraki aşamada;

önceki ifadesinde yanlış söylediği bir hususu düzeltebilir, hatırlamadığı bir olayı sonradan hatırlayabilir, eksik anlattığı bir konu hakkında açıklama yapabilir veya önceki savunmasından tamamen farklı bir savunma ileri sürebilir.

Ancak savunmanın değiştirilmesinin yasak olmaması, yapılan değişikliğin hiçbir şekilde değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.

Özellikle iki ifade arasında olayın esasını etkileyen ciddi bir farklılık varsa mahkeme doğal olarak şu soruyla karşılaşacaktır:

“İlk ifadede başka, şimdi başka anlatılmasının sebebi nedir?”

Bu noktada savunmadaki değişikliğin nedeni önem kazanır.

Çelişkili İfadeler Mahkemede Nasıl Değerlendirilir?

CMK m.213 bu konuda önemli bir düzenleme içermektedir.

Kanuna göre sanığın duruşmadaki beyanıyla önceki açıklamaları arasında çelişki bulunması hâlinde;

hâkim veya mahkeme huzurunda yaptığı açıklamalar, Cumhuriyet savcısı tarafından alınan ifade veya müdafiinin hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.

Dolayısıyla daha önce söylenen bir husus, şartları mevcutsa sanığın karşısına yeniden çıkabilir.

Örneğin kişi kollukta avukatı yanında bulunurken:

“Aracı ben kullandım.”

demiş, mahkemede ise:

“Aracı hiçbir zaman ben kullanmadım.”

şeklinde savunma yapmışsa iki beyan arasındaki farklılık yargılama sırasında tartışılabilir.

Ancak yalnızca ifadelerin farklı olması, otomatik olarak ikinci savunmanın gerçeğe aykırı olduğu anlamına da gelmez.

Mahkemenin dosyadaki tüm delilleri birlikte değerlendirmesi gerekir. CMK m.217'ye göre hâkim, kararını duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırır; yüklenen suç da hukuka uygun şekilde elde edilen delillerle ispat edilebilir.

Avukatsız Kolluk İfadesinin Durumu Farklıdır

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken çok önemli bir hüküm bulunmaktadır.

CMK m.148/4 açıkça şu sistemi benimsemektedir:

Müdafi hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından daha sonra hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Dolayısıyla kollukta avukat bulunmadan alınmış bir ifade ile avukat hazırken alınan kolluk ifadesinin hukuki durumu aynı değildir.

Bu nokta uygulamada zaman zaman yanlış anlaşılmaktadır.

Avukatsız kolluk ifadesinin alınmış olması o tutanağın fiziksel olarak dosyadan çıkarılacağı anlamına gelmez. Ancak kanun, böyle bir ifadenin mahkûmiyet hükmüne esas alınabilmesi bakımından önemli bir güvence getirmiştir.

Şüpheli veya sanık söz konusu ifadeyi hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulamıyorsa CMK m.148/4 hükmünün dikkate alınması gerekir.

Anayasa Mahkemesi Avukatsız İfadeye Nasıl Yaklaşıyor?

Anayasa Mahkemesinin müdafi yardımından yararlanma hakkına ilişkin yaklaşımında da kolluk aşamasındaki ifadenin önemi açık biçimde görülmektedir.

AYM, hakim veya mahkeme önünde doğrulanmayan ve müdafi yardımı sağlanmadan alınan kolluk beyanlarının mahkûmiyette kullanılmasını adil yargılanma hakkı bakımından incelemektedir. Mahkeme, değerlendirmeyi yalnızca tek bir tutanak üzerinden değil, yargılamanın bütünü bakımından yapmaktadır.

Nitekim Anayasa Mahkemesinin Ferhat Gültek başvurusunda verdiği 18 Kasım 2025 tarihli kararda da müdafisiz kolluk ifadelerinin kullanılması ayrıntılı şekilde değerlendirilmiş; somut olayın özellikleri, diğer deliller ve yargılamanın bütünü birlikte ele alınmıştır. Bu karar da her dosyanın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu nedenle “Avukatsız ifade hiçbir şekilde dikkate alınamaz.” veya tam tersine “Dosyada varsa mutlaka delildir.” şeklindeki iki uç yaklaşım da doğru değildir.

Aynı Olayla İlgili Kolluk Yeniden İfade Alabilir mi?

Bu noktada pek bilinmeyen önemli bir düzenleme daha vardır.

CMK m.148/5'e göre:

Şüphelinin aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıkarsa bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir.

Dolayısıyla kişinin daha önce kollukta ifadesi alınmışsa aynı olay hakkında yeniden ifade alınması gerektiğinde kolluk tarafından tekrar tekrar ifade alma yoluna gidilmesi kanunun öngördüğü sistem değildir.

Bu ayrıntı özellikle soruşturma dosyaları incelenirken önem taşımaktadır.

“İlk İfadem Yanlış Yazıldı” Denilebilir mi?

Elbette kişi böyle bir iddiada bulunabilir. Ancak bu iddianın somut olay içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle ifade işlemi tamamlandığında tutanağın mutlaka okunması önemlidir.

CMK m.147 uyarınca ifade işlemi tutanağa bağlanır ve tutanakta, içeriğin ifade veren kişi ile hazır bulunan müdafi tarafından okunup imzalandığına ilişkin bilgiler de yer alır.

Uygulamada kişinin:

“Ben öyle söylemedim.”

veya

“Söylediğim şey tutanağa farklı geçmiş.”

şeklindeki açıklamalarıyla karşılaşılabilmektedir.

Bu nedenle daha önceki makalemizde de özellikle belirttiğimiz gibi, ifade bittikten sonra tutanak okunmadan imza atılmaması son derece önemlidir.

Yanlış yazılmış bir bölüm varsa imzadan önce düzeltilmesi talep edilmelidir.

Baskı Altında Verilen İfade Geçerli midir?

CMK m.148, şüpheli ve sanığın beyanının özgür iradesine dayanmasını zorunlu tutmaktadır.

Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi özgür iradeyi ortadan kaldırabilecek yöntemlerin kullanılması yasaktır. Ayrıca kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez.

Kanunun en önemli düzenlemelerinden biri de şudur:

Yasak usullerle elde edilen ifadeler, kişi buna sonradan rıza göstermiş olsa dahi delil olarak değerlendirilemez.

Dolayısıyla bir kişinin ilk ifadesini daha sonra reddetmesi söz konusu olduğunda yalnızca iki ifade arasındaki kelime farklılıklarına bakılması yeterli olmayabilir.

İlk ifadenin hangi şartlar altında alındığı da önemlidir.

İlk İfadeden Dönülürse Ne Olur?

Uygulamada “ifadesinden dönmek” şeklinde kullanılan kavram, kişinin önceki beyanının tamamını veya bir bölümünü artık kabul etmemesi anlamına gelir.

Örneğin şüpheli kollukta suçu kabul etmiş fakat savcılıkta veya mahkeme huzurunda:

“İlk ifademi kabul etmiyorum.”

demiş olabilir.

Bu durumda doğrudan “İlk ifadesinde kabul etmiş, o hâlde suçludur.” şeklinde bir sonuca varılması doğru değildir.

İlk ifadenin nerede alındığı, müdafi bulunup bulunmadığı, özgür iradeye dayanıp dayanmadığı, daha sonra doğrulanıp doğrulanmadığı ve dosyadaki diğer delillerle desteklenip desteklenmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Ceza yargılamasında önemli olan yalnızca kişinin ne söylediği değil, o beyanın hukuken nasıl elde edildiği ve diğer deliller karşısındaki değeridir.

Savunmanın Değişmesi Tek Başına Mahkûmiyet Sebebi Olur mu?

Hayır.

Bir kişinin farklı aşamalarda çelişkili açıklamalarda bulunması mahkeme tarafından değerlendirilebilir; ancak yalnızca “savunmasını değiştirdi” gerekçesiyle suçun işlendiğinin kabul edilmesi ceza muhakemesinin ispat sistemiyle bağdaşmaz.

Mahkûmiyet bakımından suçun hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir.

CMK m.217 de yüklenen suçun hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini düzenlemektedir.

Bu nedenle ifade, ceza dosyasının önemli parçalarından biri olsa da dosyanın tamamından koparılarak değerlendirilmemelidir.

İlk İfadenin Değiştirilmesine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Mesleki uygulamada zaman zaman şu cümleyi duyuyoruz:

“Şimdi bir şey söyleyeyim, mahkemede değiştiririm.”

Kanaatimizce ceza soruşturmalarında en sakıncalı yaklaşımlardan biri budur.

Çünkü ilk ifade daha sonra değiştirilebilir olsa da ilk ifade ortadan kaybolmaz. Şartları varsa sonraki aşamalarda yeniden gündeme gelebilir ve iki savunma arasındaki farklılığın açıklanması gerekebilir.

Bu nedenle kişinin yalnızca o an karakoldan bir an önce ayrılabilmek amacıyla, gerçeği tam olarak yansıtmayan veya sonucunu düşünmediği bir ifadeyi imzalamasını doğru bulmuyoruz.

Özellikle ciddi bir suç isnadı söz konusuysa ifade verilmeden önce kişinin;

kendisine yöneltilen suçlamayı anlaması, haklarını bilmesi, olayları sakin şekilde değerlendirmesi ve mümkünse müdafi yardımından yararlanması önemlidir.

İlk ifadenin daha sonra değiştirilebilmesi, ilk ifadenin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Tam tersine, sonraki savunmaların güvenilirliğinin tartışılmasında dahi ilk ifade tekrar karşımıza çıkabilir.

Sık Sorulan Sorular

Karakolda verdiğim ifadeyi savcılıkta değiştirebilir miyim?

Evet. Cumhuriyet savcısına farklı veya daha ayrıntılı bir açıklama yapılabilir. Ancak önceki ifade dosyada bulunmaya devam eder ve şartlarına göre değerlendirme konusu olabilir.

İlk ifademde suçu kabul ettim, mahkemede reddedebilir miyim?

Evet. Sanık önceki beyanını kabul etmediğini açıklayabilir. Bununla birlikte ilk ifadenin hangi şartlarda alındığı, müdafi bulunup bulunmadığı ve diğer deliller mahkeme tarafından değerlendirilir.

Avukatsız karakol ifadem mahkûmiyet için kullanılabilir mi?

CMK m.148/4 uyarınca müdafi hazır olmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Avukatla verdiğim eski ifade mahkemede okunabilir mi?

Duruşmadaki savunmayla arasında çelişki bulunması hâlinde müdafi hazırken alınmış kolluk ifadesine ilişkin tutanak CMK m.213 kapsamında duruşmada okunabilir.

Karakol aynı olay için tekrar ifade alabilir mi?

CMK m.148/5'e göre aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerektiğinde bu işlem Cumhuriyet savcısı tarafından yapılmalıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturmasının özellikleri ve dosyadaki deliller farklı olduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

İlk ifade sonradan değiştirilebilir. Şüpheli veya sanık soruşturmanın ve yargılamanın ilerleyen aşamalarında önceki açıklamalarını düzeltebilir, açıklayabilir veya farklı bir savunma yapabilir.

Ancak ifadenin değiştirilmesi ilk ifadeyi dosyadan silmez.

Önceki ifadenin hukuki değeri; ifadenin kolluk, savcılık veya hakim huzurunda alınmış olmasına, ifade sırasında müdafi bulunup bulunmadığına, beyanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığına ve dosyadaki diğer delillere göre değişmektedir.

Bu sebeple kişinin ilk ifadeyi “daha sonra değiştiririm” düşüncesiyle vermesi yerine, daha soruşturmanın başında haklarını bilerek ve hukuki sonuçlarını değerlendirerek hareket etmesini önemli görüyoruz.