Gözaltı Süresi Ne Kadardır? Gözaltı Süresi Uzatılabilir mi?

Gözaltı süresi ne kadardır ve hangi durumlarda uzatılabilir? Yakalama ile gözaltı arasındaki farkı, 24 saatlik genel süreyi, toplu suçlarda uzatma şartlarını, hakim önüne çıkarılma süresini ve gözaltı işlemine karşı başvuru yollarını CMK hükümleri çerçevesinde ele aldık.

Gözaltı Nedir?

Ceza soruşturmasında kişinin özgürlüğünü doğrudan etkileyen koruma tedbirlerinden biri gözaltıdır.

Uygulamada yakalama ile gözaltı kavramları zaman zaman aynı anlamda kullanılmaktadır. Oysa hukuken bunlar birbirinden farklı işlemlerdir.

Yakalama, kişinin geçici olarak özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Yakalanan kişi hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verilir ve savcının talimatı doğrultusunda işlem yapılır.

Yakalanan kişi Cumhuriyet savcısı tarafından serbest bırakılmaz ve soruşturmanın tamamlanması açısından gerekli görülürse gözaltına alınmasına karar verilebilir.

CMK m.91'e göre gözaltı kararı verilebilmesi için tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir.

Dolayısıyla bir kişinin yakalanmış olması, otomatik olarak gözaltına alınacağı anlamına gelmez.

Gözaltı Süresi Kaç Saattir?

Genel kural CMK m.91'de düzenlenmiştir.

Buna göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli zorunlu süre hariç olmak üzere, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez.

Hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli yol süresi ise 12 saatten fazla olamaz.

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Gözaltı süresinin hesabında esas alınan zaman, kişinin karakolda ifade vermeye başladığı saat değil, yakalandığı andır.

Örneğin kişi saat 15.00'te yakalanmış ancak işlemleri nedeniyle saat 18.00'de karakola götürülmüşse gözaltı süresinin başlangıcı kural olarak saat 18.00 değil, yakalamanın gerçekleştiği saattir.

12 Saatlik Yol Süresi Her Dosyada Otomatik Olarak Eklenir mi?

Hayır.

Kanundaki 12 saat, otomatik olarak her gözaltı süresine eklenecek sabit bir süre değildir.

Bu süre yalnızca yakalanan kişinin en yakın hakim veya mahkemeye gönderilebilmesi için zorunlu olan yol süresine ilişkindir ve 12 saat bunun üst sınırıdır.

Dolayısıyla:

“24 saat gözaltı + her durumda 12 saat daha”

şeklinde genel bir hesap yapmak doğru değildir.

Somut olayda gerçekten gerekli olan yol süresi dikkate alınmalıdır.

Gözaltı Süresi Uzatılabilir mi?

Evet, ancak her soruşturmada değil.

CMK m.91/3'e göre toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının fazla olması nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin uzatılmasına karar verebilir.

Uzatma;

her defasında bir günü geçmemek üzere ve en fazla üç gün

yapılabilir.

Ayrıca uzatma kararının yazılı olması ve gözaltına alınan kişiye derhal tebliğ edilmesi gerekir.

Bu nedenle genel sistem içerisinde toplu suçlarda, kanundaki şartların bulunması halinde 24 saatlik süreye üç günlük ek uzatma gündeme gelebilir.

Ancak yalnızca olayda birden fazla kişinin bulunması, sürenin otomatik olarak uzatılması için yeterli değildir.

Kanunun aradığı şartların somut olarak bulunması gerekir.

Toplu Suç Ne Demektir?

CMK m.2'de toplu suçun tanımı yapılmıştır.

Buna göre aralarında iştirak iradesi bulunmasa dahi üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suç, toplu suç olarak kabul edilmektedir.

Dolayısıyla “toplu suç” ifadesi yalnızca organize suç veya suç örgütü anlamına gelmez.

Üç veya daha fazla kişinin gerçekleştirdiği bir olay, kanundaki diğer şartlar da dikkate alınarak toplu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak gözaltı süresinin uzatılabilmesi için yalnızca toplu suç bulunması yetmez. CMK m.91/3 ayrıca delillerin toplanmasındaki güçlüğü veya şüpheli sayısının çokluğunu aramaktadır.

Gözaltı Süresini Polis Kendi Başına Uzatabilir mi?

Genel kural bakımından hayır.

Toplu suçlarda CMK m.91/3 kapsamında gözaltı süresinin uzatılmasına Cumhuriyet savcısı yazılı olarak karar verir.

Dolayısıyla kolluk görevlilerinin hiçbir hukuki karar olmaksızın:

“Bir gün daha gözaltında kalacak.”

şeklinde kendiliğinden süre uzatması mümkün değildir.

Uzatma kararının kanuni şartlara uygun şekilde verilmesi gerekir.

Bazı Suçlarda Farklı Gözaltı Süreleri Var mı?

Evet. CMK m.91/4'te genel sistemden farklı, suçüstü halleriyle sınırlı özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Kanunda sayılan bazı suçlarda, mülki amirler tarafından belirlenen kolluk amirlerinin belirli şartlarla gözaltı kararı verebilmesine imkan tanınmıştır.

Bu düzenlemede bazı durumlarda 24 saate, şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzenini ciddi şekilde bozabileceği toplumsal olaylar ve toplu suçlarda ise 48 saate kadar süre öngörülmüştür.

Bu kapsamda kişi serbest bırakılmazsa kanunda belirtilen usul uygulanır ve kişi en geç 48 saat, toplu olarak işlenen suçlarda ise dört gün içinde hakim önüne çıkarılır.

Ancak bu hüküm bütün ceza soruşturmalarına uygulanabilecek genel bir gözaltı süresi değildir.

Yalnızca maddede belirtilen şartlar, suçlar ve suçüstü halleri bakımından gündeme gelebilen özel bir düzenlemedir.

Gözaltı Süresi Dolunca Ne Olur?

Gözaltı, süresiz şekilde uygulanabilecek bir tedbir değildir.

Kanuni sürenin sonunda kişinin durumuna ilişkin işlem yapılması gerekir.

Soruşturmanın niteliğine göre kişi serbest bırakılabilir veya Cumhuriyet savcılığı tarafından hakim önüne sevk edilmesini gerektiren bir süreç gündeme gelebilir.

Gözaltında tutulmanın amacı kişiyi cezalandırmak değildir.

Gözaltı bir ceza değil, geçici bir koruma tedbiridir.

Bu nedenle kanunda öngörülen süreler tamamlandıktan sonra kişinin hiçbir hukuki karar olmaksızın kollukta tutulmaya devam edilmesi mümkün değildir.

Gözaltına Alınan Kişi Kesin Tutuklanır mı?

Hayır.

Gözaltı ile tutuklama tamamen farklı koruma tedbirleridir.

Bir kişi gözaltına alınmış olabilir ancak ifadesinin ve diğer soruşturma işlemlerinin ardından serbest bırakılabilir.

Aynı şekilde Cumhuriyet savcısı kişinin hakim önüne çıkarılmasını talep edebilir; hakim de somut dosyanın şartlarına göre serbest bırakma, adli kontrol veya tutuklama konusunda karar verebilir.

Dolayısıyla:

“Gözaltına alındıysa kesin tutuklanır.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Tutuklama için CMK m.100 ve devamındaki ayrıca düzenlenmiş şartların bulunması gerekir.

Gözaltına Alınan Kişinin Avukatla Görüşme Hakkı Var mı?

Evet.

CMK m.154 uyarınca şüpheli, müdafii ile görüşebilir ve görüşmenin başkalarının duyamayacağı bir ortamda gerçekleştirilmesi gerekir.

Bununla birlikte kanunda belirtilen bazı özel suçlar bakımından, Cumhuriyet savcısının istemi ve hakim kararıyla müdafi ile görüşme hakkının 24 saat süreyle kısıtlanabilmesine ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Ancak bu süre içerisinde kişinin ifadesi alınamaz.

Bu nedenle kişinin gözaltında olması, avukat yardımından yararlanma hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Gözaltı Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet.

CMK m.91/5 uyarınca;

yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı;

yakalama işlemine, gözaltına alma kararına veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı sulh ceza hakimine başvurabilir.

Başvurunun amacı kişinin hemen serbest bırakılmasını sağlamaktır.

Sulh ceza hakimi incelemeyi evrak üzerinden yaparak derhal ve en geç 24 saat içinde karara bağlar.

Dolayısıyla gözaltı kararı denetim dışında bırakılmış bir işlem değildir.

Gözaltı Süresi Dolduğu İçin Serbest Bırakılan Kişi Tekrar Yakalanabilir mi?

Kanun burada da önemli bir güvence öngörmektedir.

CMK m.91/6'ya göre gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hakiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında, yakalamaya neden olan fiille ilgili olarak yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı bulunmadıkça aynı nedenle yeniden yakalama işlemi uygulanamaz.

Bu düzenleme, kişinin aynı olay nedeniyle hiçbir yeni gelişme olmaksızın tekrar tekrar yakalanmasının önüne geçmeye yöneliktir.

Yakalama ile Gözaltı Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki kavram uygulamada çok sık karıştırılmaktadır.

En basit haliyle:

Yakalama, kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlandığı ilk işlemdir.

Gözaltı ise yakalanan kişinin Cumhuriyet savcısı tarafından hemen serbest bırakılmaması ve soruşturmanın tamamlanması amacıyla belirli süreyle tutulmasına ilişkin koruma tedbiridir.

Dolayısıyla her gözaltı işleminden önce bir yakalama bulunması mümkündür ancak her yakalanan kişi mutlaka gözaltına alınmaz.

Gözaltı Süresi İçinde İfade Alınır mı?

Evet. Gözaltı sırasında soruşturmanın gerektirdiği işlemler yapılabilir ve şüphelinin ifadesi alınabilir.

Ancak ifade alma işleminin CMK'da düzenlenen haklara uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Şüpheliye kendisine yöneltilen suç anlatılmalı, müdafi yardımından yararlanma hakkı bildirilmeli ve susma hakkı hatırlatılmalıdır.

Susma hakkını ayrıntılı olarak “Susma Hakkı Nedir? Karakolda Susmak Aleyhime Kullanılabilir mi?” başlıklı makalemizde ele aldık.

Ayrıca ilk ifade sırasında müdafi yardımının önemine ilişkin Karakolda İfade Verirken Avukat Zorunlu mu? Kolluk İfadesinde Avukatın Önemi yazımıza da iç bağlantı verebiliriz.

Mesleki Uygulamada Gözaltı Süreleri Konusunda En Sık Gördüğümüz Yanlışlar

Uygulamada gözaltı hakkında birkaç yanlış düşünceyle sıkça karşılaşıyoruz.

Bunlardan ilki:

“Polis isterse birkaç gün tutabilir.”

Genel olarak doğru değildir. Gözaltı süreleri kanunda belirlenmiştir ve uzatma işlemleri de kanuni şartlara tabidir.

İkincisi:

“24 saat bitince otomatik olarak 12 saat daha eklenir.”

Bu da doğru değildir. Kanundaki 12 saat yalnızca hakim veya mahkemeye sevk için zorunlu yol süresinin üst sınırıdır.

Üçüncü yanlış düşünce:

“Gözaltına alındıysam kesin tutuklanacağım.”

Gözaltı ve tutuklama farklı işlemlerdir. Bir kişinin gözaltında bulunması, hakkında mutlaka tutuklama kararı verileceği anlamına gelmez.

Gözaltı Süresine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Gözaltı kişinin özgürlüğünü doğrudan sınırlayan bir koruma tedbiri olduğu için, kanunda öngörülen sürelerin ve usul güvencelerinin titizlikle uygulanması gerektiğini düşünüyoruz.

Özellikle kişinin hangi saatte yakalandığının, gözaltı kararının ne zaman verildiğinin, varsa uzatma kararının hangi gerekçeye dayandığının ve kararın kişiye bildirilip bildirilmediğinin dosyada açıkça görülmesi önemlidir.

Çünkü gözaltı süresinin hukuka uygunluğu yalnızca:

“Kaç saat tutuldu?”

sorusuyla değerlendirilemez.

Tedbirin soruşturma yönünden gerekli olup olmadığı, somut suç şüphesinin bulunup bulunmadığı ve uzatma işlemlerinin kanuna uygun şekilde yapılıp yapılmadığı da ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Gözaltı süresi normalde kaç saattir?
Genel kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Hakim veya mahkemeye sevk için zorunlu yol süresi en fazla 12 saat olabilir.

Gözaltı süresi 4 gün olabilir mi?
Toplu olarak işlenen suçlarda kanundaki şartların bulunması halinde Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir.

Polis gözaltı süresini kendi başına uzatabilir mi?
Genel sistemde toplu suçlara ilişkin uzatma Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılır. CMK m.91/4'te suçüstü ve kanunda sayılan suçlar bakımından ayrıca özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Gözaltına itiraz edilebilir mi?
Evet. CMK m.91/5 kapsamında sulh ceza hakimine başvurulabilir. Hakim başvuruyu en geç 24 saat içinde sonuçlandırır.

Gözaltına alınan kişi kesin tutuklanır mı?
Hayır. Gözaltı ve tutuklama farklı koruma tedbirleridir.

Toplu suç ne demektir?
CMK'ya göre aralarında iştirak iradesi bulunmasa dahi üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suç toplu suç olarak kabul edilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gözaltı süreleri ve uygulanacak usul, isnat edilen suçun niteliğine ve somut soruşturmanın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Sonuç

Gözaltı süresi genel kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli zorunlu yol süresi ise en fazla 12 saat olabilir. Toplu olarak işlenen suçlarda kanunda aranan şartların bulunması halinde Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir.

Ancak gözaltı yalnızca bir süre meselesi değildir.

Tedbirin soruşturma açısından gerekli olması, suç şüphesini gösteren somut deliller bulunması ve uzatma işlemlerinin kanuni usule uygun gerçekleştirilmesi gerekir.

Gözaltı kararına ve uzatma işlemine karşı da sulh ceza hakimine başvuru imkanı bulunmaktadır.

Bizim mesleki yaklaşımımız, kişinin özgürlüğünü doğrudan sınırlayan bu tedbir bakımından yakalama saatinin, gözaltı kararının, uzatma gerekçelerinin ve kişinin temel haklarının birlikte değerlendirilmesidir.

Gözaltı Süresi Ne Kadardır? Gözaltı Süresi Uzatılabilir mi?

Gözaltı süresi ne kadardır ve hangi durumlarda uzatılabilir? Yakalama ile gözaltı arasındaki farkı, 24 saatlik genel süreyi, toplu suçlarda uzatma şartlarını, hakim önüne çıkarılma süresini ve gözaltı işlemine karşı başvuru yollarını CMK hükümleri çerçevesinde ele aldık.

Gözaltı Nedir?

Ceza soruşturmasında kişinin özgürlüğünü doğrudan etkileyen koruma tedbirlerinden biri gözaltıdır.

Uygulamada yakalama ile gözaltı kavramları zaman zaman aynı anlamda kullanılmaktadır. Oysa hukuken bunlar birbirinden farklı işlemlerdir.

Yakalama, kişinin geçici olarak özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Yakalanan kişi hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verilir ve savcının talimatı doğrultusunda işlem yapılır.

Yakalanan kişi Cumhuriyet savcısı tarafından serbest bırakılmaz ve soruşturmanın tamamlanması açısından gerekli görülürse gözaltına alınmasına karar verilebilir.

CMK m.91'e göre gözaltı kararı verilebilmesi için tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir.

Dolayısıyla bir kişinin yakalanmış olması, otomatik olarak gözaltına alınacağı anlamına gelmez.

Gözaltı Süresi Kaç Saattir?

Genel kural CMK m.91'de düzenlenmiştir.

Buna göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli zorunlu süre hariç olmak üzere, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez.

Hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli yol süresi ise 12 saatten fazla olamaz.

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Gözaltı süresinin hesabında esas alınan zaman, kişinin karakolda ifade vermeye başladığı saat değil, yakalandığı andır.

Örneğin kişi saat 15.00'te yakalanmış ancak işlemleri nedeniyle saat 18.00'de karakola götürülmüşse gözaltı süresinin başlangıcı kural olarak saat 18.00 değil, yakalamanın gerçekleştiği saattir.

12 Saatlik Yol Süresi Her Dosyada Otomatik Olarak Eklenir mi?

Hayır.

Kanundaki 12 saat, otomatik olarak her gözaltı süresine eklenecek sabit bir süre değildir.

Bu süre yalnızca yakalanan kişinin en yakın hakim veya mahkemeye gönderilebilmesi için zorunlu olan yol süresine ilişkindir ve 12 saat bunun üst sınırıdır.

Dolayısıyla:

“24 saat gözaltı + her durumda 12 saat daha”

şeklinde genel bir hesap yapmak doğru değildir.

Somut olayda gerçekten gerekli olan yol süresi dikkate alınmalıdır.

Gözaltı Süresi Uzatılabilir mi?

Evet, ancak her soruşturmada değil.

CMK m.91/3'e göre toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının fazla olması nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin uzatılmasına karar verebilir.

Uzatma;

her defasında bir günü geçmemek üzere ve en fazla üç gün

yapılabilir.

Ayrıca uzatma kararının yazılı olması ve gözaltına alınan kişiye derhal tebliğ edilmesi gerekir.

Bu nedenle genel sistem içerisinde toplu suçlarda, kanundaki şartların bulunması halinde 24 saatlik süreye üç günlük ek uzatma gündeme gelebilir.

Ancak yalnızca olayda birden fazla kişinin bulunması, sürenin otomatik olarak uzatılması için yeterli değildir.

Kanunun aradığı şartların somut olarak bulunması gerekir.

Toplu Suç Ne Demektir?

CMK m.2'de toplu suçun tanımı yapılmıştır.

Buna göre aralarında iştirak iradesi bulunmasa dahi üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suç, toplu suç olarak kabul edilmektedir.

Dolayısıyla “toplu suç” ifadesi yalnızca organize suç veya suç örgütü anlamına gelmez.

Üç veya daha fazla kişinin gerçekleştirdiği bir olay, kanundaki diğer şartlar da dikkate alınarak toplu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak gözaltı süresinin uzatılabilmesi için yalnızca toplu suç bulunması yetmez. CMK m.91/3 ayrıca delillerin toplanmasındaki güçlüğü veya şüpheli sayısının çokluğunu aramaktadır.

Gözaltı Süresini Polis Kendi Başına Uzatabilir mi?

Genel kural bakımından hayır.

Toplu suçlarda CMK m.91/3 kapsamında gözaltı süresinin uzatılmasına Cumhuriyet savcısı yazılı olarak karar verir.

Dolayısıyla kolluk görevlilerinin hiçbir hukuki karar olmaksızın:

“Bir gün daha gözaltında kalacak.”

şeklinde kendiliğinden süre uzatması mümkün değildir.

Uzatma kararının kanuni şartlara uygun şekilde verilmesi gerekir.

Bazı Suçlarda Farklı Gözaltı Süreleri Var mı?

Evet. CMK m.91/4'te genel sistemden farklı, suçüstü halleriyle sınırlı özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Kanunda sayılan bazı suçlarda, mülki amirler tarafından belirlenen kolluk amirlerinin belirli şartlarla gözaltı kararı verebilmesine imkan tanınmıştır.

Bu düzenlemede bazı durumlarda 24 saate, şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzenini ciddi şekilde bozabileceği toplumsal olaylar ve toplu suçlarda ise 48 saate kadar süre öngörülmüştür.

Bu kapsamda kişi serbest bırakılmazsa kanunda belirtilen usul uygulanır ve kişi en geç 48 saat, toplu olarak işlenen suçlarda ise dört gün içinde hakim önüne çıkarılır.

Ancak bu hüküm bütün ceza soruşturmalarına uygulanabilecek genel bir gözaltı süresi değildir.

Yalnızca maddede belirtilen şartlar, suçlar ve suçüstü halleri bakımından gündeme gelebilen özel bir düzenlemedir.

Gözaltı Süresi Dolunca Ne Olur?

Gözaltı, süresiz şekilde uygulanabilecek bir tedbir değildir.

Kanuni sürenin sonunda kişinin durumuna ilişkin işlem yapılması gerekir.

Soruşturmanın niteliğine göre kişi serbest bırakılabilir veya Cumhuriyet savcılığı tarafından hakim önüne sevk edilmesini gerektiren bir süreç gündeme gelebilir.

Gözaltında tutulmanın amacı kişiyi cezalandırmak değildir.

Gözaltı bir ceza değil, geçici bir koruma tedbiridir.

Bu nedenle kanunda öngörülen süreler tamamlandıktan sonra kişinin hiçbir hukuki karar olmaksızın kollukta tutulmaya devam edilmesi mümkün değildir.

Gözaltına Alınan Kişi Kesin Tutuklanır mı?

Hayır.

Gözaltı ile tutuklama tamamen farklı koruma tedbirleridir.

Bir kişi gözaltına alınmış olabilir ancak ifadesinin ve diğer soruşturma işlemlerinin ardından serbest bırakılabilir.

Aynı şekilde Cumhuriyet savcısı kişinin hakim önüne çıkarılmasını talep edebilir; hakim de somut dosyanın şartlarına göre serbest bırakma, adli kontrol veya tutuklama konusunda karar verebilir.

Dolayısıyla:

“Gözaltına alındıysa kesin tutuklanır.”

şeklindeki düşünce doğru değildir.

Tutuklama için CMK m.100 ve devamındaki ayrıca düzenlenmiş şartların bulunması gerekir.

Gözaltına Alınan Kişinin Avukatla Görüşme Hakkı Var mı?

Evet.

CMK m.154 uyarınca şüpheli, müdafii ile görüşebilir ve görüşmenin başkalarının duyamayacağı bir ortamda gerçekleştirilmesi gerekir.

Bununla birlikte kanunda belirtilen bazı özel suçlar bakımından, Cumhuriyet savcısının istemi ve hakim kararıyla müdafi ile görüşme hakkının 24 saat süreyle kısıtlanabilmesine ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Ancak bu süre içerisinde kişinin ifadesi alınamaz.

Bu nedenle kişinin gözaltında olması, avukat yardımından yararlanma hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Gözaltı Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet.

CMK m.91/5 uyarınca;

yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı;

yakalama işlemine, gözaltına alma kararına veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı sulh ceza hakimine başvurabilir.

Başvurunun amacı kişinin hemen serbest bırakılmasını sağlamaktır.

Sulh ceza hakimi incelemeyi evrak üzerinden yaparak derhal ve en geç 24 saat içinde karara bağlar.

Dolayısıyla gözaltı kararı denetim dışında bırakılmış bir işlem değildir.

Gözaltı Süresi Dolduğu İçin Serbest Bırakılan Kişi Tekrar Yakalanabilir mi?

Kanun burada da önemli bir güvence öngörmektedir.

CMK m.91/6'ya göre gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hakiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında, yakalamaya neden olan fiille ilgili olarak yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı bulunmadıkça aynı nedenle yeniden yakalama işlemi uygulanamaz.

Bu düzenleme, kişinin aynı olay nedeniyle hiçbir yeni gelişme olmaksızın tekrar tekrar yakalanmasının önüne geçmeye yöneliktir.

Yakalama ile Gözaltı Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki kavram uygulamada çok sık karıştırılmaktadır.

En basit haliyle:

Yakalama, kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlandığı ilk işlemdir.

Gözaltı ise yakalanan kişinin Cumhuriyet savcısı tarafından hemen serbest bırakılmaması ve soruşturmanın tamamlanması amacıyla belirli süreyle tutulmasına ilişkin koruma tedbiridir.

Dolayısıyla her gözaltı işleminden önce bir yakalama bulunması mümkündür ancak her yakalanan kişi mutlaka gözaltına alınmaz.

Gözaltı Süresi İçinde İfade Alınır mı?

Evet. Gözaltı sırasında soruşturmanın gerektirdiği işlemler yapılabilir ve şüphelinin ifadesi alınabilir.

Ancak ifade alma işleminin CMK'da düzenlenen haklara uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Şüpheliye kendisine yöneltilen suç anlatılmalı, müdafi yardımından yararlanma hakkı bildirilmeli ve susma hakkı hatırlatılmalıdır.

Susma hakkını ayrıntılı olarak “Susma Hakkı Nedir? Karakolda Susmak Aleyhime Kullanılabilir mi?” başlıklı makalemizde ele aldık.

Ayrıca ilk ifade sırasında müdafi yardımının önemine ilişkin Karakolda İfade Verirken Avukat Zorunlu mu? Kolluk İfadesinde Avukatın Önemi yazımıza da iç bağlantı verebiliriz.

Mesleki Uygulamada Gözaltı Süreleri Konusunda En Sık Gördüğümüz Yanlışlar

Uygulamada gözaltı hakkında birkaç yanlış düşünceyle sıkça karşılaşıyoruz.

Bunlardan ilki:

“Polis isterse birkaç gün tutabilir.”

Genel olarak doğru değildir. Gözaltı süreleri kanunda belirlenmiştir ve uzatma işlemleri de kanuni şartlara tabidir.

İkincisi:

“24 saat bitince otomatik olarak 12 saat daha eklenir.”

Bu da doğru değildir. Kanundaki 12 saat yalnızca hakim veya mahkemeye sevk için zorunlu yol süresinin üst sınırıdır.

Üçüncü yanlış düşünce:

“Gözaltına alındıysam kesin tutuklanacağım.”

Gözaltı ve tutuklama farklı işlemlerdir. Bir kişinin gözaltında bulunması, hakkında mutlaka tutuklama kararı verileceği anlamına gelmez.

Gözaltı Süresine İlişkin Mesleki Görüşümüz

Gözaltı kişinin özgürlüğünü doğrudan sınırlayan bir koruma tedbiri olduğu için, kanunda öngörülen sürelerin ve usul güvencelerinin titizlikle uygulanması gerektiğini düşünüyoruz.

Özellikle kişinin hangi saatte yakalandığının, gözaltı kararının ne zaman verildiğinin, varsa uzatma kararının hangi gerekçeye dayandığının ve kararın kişiye bildirilip bildirilmediğinin dosyada açıkça görülmesi önemlidir.

Çünkü gözaltı süresinin hukuka uygunluğu yalnızca:

“Kaç saat tutuldu?”

sorusuyla değerlendirilemez.

Tedbirin soruşturma yönünden gerekli olup olmadığı, somut suç şüphesinin bulunup bulunmadığı ve uzatma işlemlerinin kanuna uygun şekilde yapılıp yapılmadığı da ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Gözaltı süresi normalde kaç saattir?
Genel kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Hakim veya mahkemeye sevk için zorunlu yol süresi en fazla 12 saat olabilir.

Gözaltı süresi 4 gün olabilir mi?
Toplu olarak işlenen suçlarda kanundaki şartların bulunması halinde Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir.

Polis gözaltı süresini kendi başına uzatabilir mi?
Genel sistemde toplu suçlara ilişkin uzatma Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılır. CMK m.91/4'te suçüstü ve kanunda sayılan suçlar bakımından ayrıca özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Gözaltına itiraz edilebilir mi?
Evet. CMK m.91/5 kapsamında sulh ceza hakimine başvurulabilir. Hakim başvuruyu en geç 24 saat içinde sonuçlandırır.

Gözaltına alınan kişi kesin tutuklanır mı?
Hayır. Gözaltı ve tutuklama farklı koruma tedbirleridir.

Toplu suç ne demektir?
CMK'ya göre aralarında iştirak iradesi bulunmasa dahi üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suç toplu suç olarak kabul edilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gözaltı süreleri ve uygulanacak usul, isnat edilen suçun niteliğine ve somut soruşturmanın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Sonuç

Gözaltı süresi genel kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Hakim veya mahkemeye gönderilmek için gerekli zorunlu yol süresi ise en fazla 12 saat olabilir. Toplu olarak işlenen suçlarda kanunda aranan şartların bulunması halinde Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir.

Ancak gözaltı yalnızca bir süre meselesi değildir.

Tedbirin soruşturma açısından gerekli olması, suç şüphesini gösteren somut deliller bulunması ve uzatma işlemlerinin kanuni usule uygun gerçekleştirilmesi gerekir.

Gözaltı kararına ve uzatma işlemine karşı da sulh ceza hakimine başvuru imkanı bulunmaktadır.

Bizim mesleki yaklaşımımız, kişinin özgürlüğünü doğrudan sınırlayan bu tedbir bakımından yakalama saatinin, gözaltı kararının, uzatma gerekçelerinin ve kişinin temel haklarının birlikte değerlendirilmesidir.